V.H ớng dẫn học bài.( 1phút) - Học lại bài cũ. - Làm hoàn chỉnh bài tập 5 SGK. - Chuẩn bị bài: Trờng từ vựng. Trờng THCS Trung Giang 8 Giáo án Ngữ văn 8 Ngày soạn:3/9/2006 Tiết 4 Ngày dạy:11/9/2006 tính thống nhất về chủ đề của văn bản A. Mục tiêu. . 1 Tức nớc vỡ bờ. Bài 3 : - Tức nớc vỡ bờ (2 tiết) - Xây dựng đoạn văn trong văn bản (1 tiết) - Viết bài tập làm văn số 1 tại lớp (1 tiết) Tiết 1, 2 : Văn. III. Luyện tập - GV căn cứ vào nội dung và thời gian Bài tập 1 : Cách trình bày ý trong các 18 để tổ Giáo án Văn học 8 (Công văn 5512) VĂN BẢN NHỚ RỪNG Thế Lữ. I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong vườn Giáo án ngữ văn 8 học kỳ 1 mới nhất Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (728.28 KB, 152 trang ) Hoạt động của giáo viên và học sinh: Kiến thức cơ bản: GV giao nhiệm vụ: (HS tạo lập trước ở nhà và trình bày trước lớp) Qua đoạn thơ 1 của bài thơ Từ ấy, viết đoạn văn ngắn (5 đến 7 dòng) bày tỏ suy nghĩ về hiện tượng một bộ phận giới trẻ sống xa rời lí tưởng, thực dụng trong cuộc sống hôm nay. Vay Tiền Nhanh. Giáo án điện tử môn Ngữ văn lớp 11Giáo án Ngữ Văn 11 bài Từ ấy của Tố HữuGiáo án Ngữ văn 11 bài Từ ấy giúp các em học sinh biết được niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đàu gặp gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kì diệu của lí tưởng đối với cuộc đời nhà thơ. Bên cạnh đó, giáo án điện tử bài Từ ấy này còn giúp các em hiểu được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình và rèn kỹ năng phân tích tâm trạng trong thơ trữ tình. Mời các bạn cùng tham án Ngữ văn lớp 11 cơ bảnGiáo án Ngữ văn 11 tuần 1 Vào phủ chúa TrịnhGiáo án Ngữ văn lớp 11 bài Đây thôn Vĩ DạBài Từ ẤyI. Mục tiêu bài họcGiúp học sinhThấy rõ niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kỳ diệu của lí tưởng cộng sản với cuộc đời nhà được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình tứ thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu... trong việc làm nổi bật tâm trạng của cái tôi nhà Phương tiện thực hiệnSGK Ngữ văn 11 tập 2Thiết kế giáo ánIII. Cách thức tiến hành1. Phát vấn - đối thoại2. Diễn dịch3. Thảo luận - thực hànhIV. Tiến trình dạy học1. Ổn định lớp2. Giới thiệu bài mớiHoạt động của giáo viên và học sinhNội dung bài giảngHoạt động 1 GV dẫn dắt vào bàiHoạt động 2 Tìm hiểu khái quát về tác giả, tác phẩmTrong đời của mỗi người đều có những giây phút đổi thay kỳ diệu, đánh dấu một sự phát triển không thể đảo ngược của nhân cách. Những phút giây ấy trở thành những dấu ấn không thể phai mờ. Với Tố Hữu, thời điểm tiếp nhận lí tưởng cộng sản, tự nguyện dâng tất cả để tôn thờ chủ nghĩa đã tạo thành một cái mốc, cái mốc "Từ ấy". Để hiểu hơn về "Từ ấy", chúng ta hãy cùng đi vào tìm hiểu khái quát về tác giả, xuất xứ và nội dung của bài thơ Tiểu dẫn1. Tác giảTố Hữu 1920 - 2002 tên khai sinh Nguyễn Kim ThànhQuê Phù Lai, Quảng Thọ, Quảng Điền, ThừaThiên HuếThuở nhỏ học ở Trường Quốc học HuếNăm 1937, Tố Hữu được kết nạp vào ĐCS. Từ đó sự nghiệp thơ ca gắn liền và song hành với các chặng đường của Cách mạng Việt Nam.→ Tố Hữu là nhà thơ của lí tưởng cộng sản, là tác giả của các tập thơ Từ ấy, Việt Bắc, Gió Lộng, Ra trận, Máu và hoa, Một tiếng đờn và nhiều tuyển thơ khác. Ông được xem là "con chim đầu đàn" của thơ ca Cách mạng Việt Nam thế kỷ XX. Giáo án Ngữ Văn 11 bài Từ ấy của Tố Hữu Giáo án Ngữ văn 11 bài Từ ấy giúp các em học sinh biết được niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đàu gặp gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kì diệu của lí tưởng đối với cuộc đời nhà thơ. Bên cạnh đó, giáo án điện tử bài Từ ấy này còn giúp các em hiểu được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình và rèn kỹ năng phân tích tâm trạng trong thơ trữ tình. Mời các bạn cùng tham khảo. Giáo án Ngữ văn lớp 11 cơ bản Giáo án Ngữ văn 11 tuần 1 Vào phủ chúa Trịnh Giáo án Ngữ văn lớp 11 bài Đây thôn Vĩ Dạ Bài Từ Ấy I. Mục tiêu bài học Giúp học sinh Thấy rõ niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kỳ diệu của lí tưởng cộng sản với cuộc đời nhà thơ. Hiểu được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình tứ thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu... trong việc làm nổi bật tâm trạng của cái tôi nhà thơ. II. Phương tiện thực hiện SGK Ngữ văn 11 tập 2 Thiết kế giáo án III. Cách thức tiến hành 1. Phát vấn - đối thoại 2. Diễn dịch 3. Thảo luận - thực hành IV. Tiến trình dạy học 1. Ổn định lớp 2. Giới thiệu bài mới Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài giảng Hoạt động 1 GV dẫn dắt vào bài Hoạt động 2 Tìm hiểu khái quát về tác giả, tác phẩm Trong đời của mỗi người đều có những giây phút đổi thay kỳ diệu, đánh dấu một sự phát triển không thể đảo ngược của nhân cách. Những phút giây ấy trở thành những dấu ấn không thể phai mờ. Với Tố Hữu, thời điểm tiếp nhận lí tưởng cộng sản, tự nguyện dâng tất cả để tôn thờ chủ nghĩa đã tạo thành một cái mốc, cái mốc "Từ ấy". Để hiểu hơn về "Từ ấy", chúng ta hãy cùng đi vào tìm hiểu khái quát về tác giả, xuất xứ và nội dung của bài thơ này. I. Tiểu dẫn 1. Tác giả Tố Hữu 1920 - 2002 tên khai sinh Nguyễn Kim Thành Quê Phù Lai, Quảng Thọ, Quảng Điền, ThừaThiên Huế Thuở nhỏ học ở Trường Quốc học Huế Năm 1937, Tố Hữu được kết nạp vào ĐCS. Từ đó sự nghiệp thơ ca gắn liền và song hành với các chặng đường của Cách mạng Việt Nam. → Tố Hữu là nhà thơ của lí tưởng cộng sản, là tác giả của các tập thơ Từ ấy, Việt Bắc, Gió Lộng, Ra trận, Máu và hoa, Một tiếng đờn và nhiều tuyển thơ khác. Ông được xem là "con chim đầu đàn" của thơ ca Cách mạng Việt Nam thế kỷ XX. Bạn đang xem tài liệu "Giáo án Ngữ văn 11 Từ ấy - Tố Hữu", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trênBài TỪ ẤY Tố Hữu I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC - Giúp hs thấynrõ niềm vui sướng , say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản , và tác dụng kì diệu của lí tưởng đến cuộc đời nhà thơ . - Hiểu được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình tứ thơ , hình ảnh , ngôn ngữ , nhịp điệu ,trong việc làm nổi bật tâm trạng “cái tôi” của nhà thơ . II/ PHƯƠNG PHÁP LÊN LỚP Phân tích , nêu vấn đề , gfợi mở , III/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1/ Oån định lớp . 2/ Kiểm tra bài cũ 3/ Bài mới Trong nền văn học VN , Tố HưÕu được coi là ngọn cờ đầu của nền thơ ca cách mạng .Từ một thanh niên trí thức tts Tố Hữu đã được giác ngộ lí tưởng cách mạng để trở thành một chiến sĩ cộng sản . Tập thơ Từ Aáy như một mốc đánh dấu bước trưởng thành của nhà thơ , như một lời tuyên ngôn nt về lẽ sống , về nt của nhà thơ . Để hiểu rõ hơn về vấn đề này chúng ta tìm hiểu một bài thơ rất tiêu biểu của ông đó là bài TỪ Aáy . Nội dung Gv gọi 1 hs đọc tiểu dẫn , yêu cầu trình bày những nét chính về cuộc đời , sự nghiệp thơ văn của Tố Hữu . Bài thơ Từ Aáy được sáng tác trong hoàn cảnh nào ? Bài thơ là một dòng cảm xúc,về diễn biến tư tưởng tình cảm của tác giả qua khổ thơ ,trong khổ thơ tâm trạng tác giả ntn? Diễn biến tư tưởng tình cảm của Tố Hữu trong khổ thơ thứ hai , được thể hiện ntn? Khổ thơ cuối tình cảm của Tố Hữu có sự chuyển biến ntn? Tổng kết những nét chính về nd vàtư tưởng nt của bài ? Củng cố dặn dò . I/ Đọc hiểu tiểu dẫn 1/ Tác giả -Tố Hữu tên khai sinh Nhuyễn Kim Thành 1920-2002, quê ở Quảng Điền –Thừa Thiên Huế . -Sinh ra trong một gia đình có cha là một nhà nho rất thích sưu tầm ca dao tục ngữ .Mẹ là con gái của một nhà nho , thuộc nhiều ca dao tục ngữ và dân ca Huế . Tố Hữu lớn lên trong môi trường văn học dân gian , lại đươc cha dạy làm thơ theo lối cổ từ thuở bé . Lớn lên trong hoàn cảnh nước nhà bị nô lệ , pt mặt trận dân chủ nổ ra khắp Hữu không thể đứng ngoài cuộc ,mà rất tích cực tham gia pt yêu nước , và nhanh chóng trở thành người lãnh đạo chủ chốt của đoàn thanh niên dân chủ Huế ,và được kết nạp vào Đảng vào năm 1938. 2/ Hoàn cảnh sáng tác -Năm 1938 khi đang say mê với lí tưởng của Đảng thì nhà thơ bị bắt , ghi nhận kỉ niệm đáng nhớ ấy , với cảm xúc suy tư sâu sắc , Tố Hữu đã sáng tác bài thơ Từ Aáy .Bài thơ nằm ở phần Máu Lửu của tập thơ Từ Ấy gồm Máu Lửu , Xiềng Xích , Giải Phóng . II/ Đọc hiểu văn bản Khổ thơ một Niềm vui sướng say mê của nhà thơ khi bắt gặp lí tưởng của Đảng . +Từ ấy cái mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong đời C/ Mang và đời tghơ của Tố Hữu , khi đó nhà thơ mới 18 tuổi đang hoạt động rất tích cực trong đoàn thanh niên cộng sản Huế , được giác ngộ lí tưởng cộng sản ,được kết nạp vào Đảng . + Hình ảnh ẩn dụ “nắng hạ , mặt trời chân lí chói qua tim” . Tố Hữu đã khảng định lí tưởng cộng sản lnhư một nguồn sáng mới làm bừng sáng tâm hồn nhà thơ .a\nh1 sáng ấy không phải là ánh thu vàng nhẹ , asnh1 xuân dịu dàng , mà là ánh sáng rực rỡ của một ngày nắng hạ . Hơn thế nữa nguồn sáng ấy còn là mặt trời và là mặt trời khác thường , moặt trời chân lí , một sự liên kếtnsáng tạo giữa hình ảnh và ý nghĩa . Nếu như mặt trời của đuời thường toả ánh sáng và hơi ấm, thì Đảng cũng là nguồn sáng kì diệu toả ra tư tưởng đúng đắn hợp lẽ phải , báo hiệu những điều tốt lành cho cuộc sống . Hai câu sau với bút pháp trữ tình lãng mạn , củng những hình ảnh so sánh , đã diễn tả cụ thể niềm vui sướng vô hạn cùa nhà thơ trong buổi đầu đến với lí tưởng cộng sản . Khổ thơ thứ hai Những nhận thức mới về lẽ sống Dưới ánh sáng lí tưởng của Đảng , con người sống phải biết hào đồng giữa cái tôi và cái cái ta chung của mọi người . Trong khi đó giai cấp ttsản và ts có pần đề cao cái tôi cá nhân chủ nghĩa . Với động từ “buộc “ ở câu 1 là một ngoa dụ thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao độ của Tố Hữu muốn vượt ua giới hạn của cá tôi cá nhân để sdống chan haòa với mọi người “trăm nơi” là một hoán dụ chỉ mọi người sống ở khắp nơi “ trang trải “ gợi lên sự liên tươngû tâm hồn nhà thơ đang trải rộng với cuộc đời , tạo khả năng đồng cảm sâu xa với từng con người cụ thể . Câu 3 Khảng định mỗi liên hệ với mọi người nói chung , nhà thơ đặc biệt quan tâm đến quần chúng lao khổ Câu 4 khối đời là một ẩn dụ , chỉ một khối ngươiø đông đảo cùng chung cảnh ngộ trong cuộc đời , đoàn kết chặt chẽ với nhau , cùng phấn đấu vì một mục tiêu chung .Có thể hiểu khi cái tôi chan hoà trong cái ta , khi cá nhân hoà mình vào một tập thể cùng lí tưởng thì sức mạnh mọi người lại được nhân lên gấp bội Khổ thứ ba Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của Tố Hữu . Trước khi được giác ngộ , Tố Hữu là một thanh niên tts , lí tưởng cộng sản giúp nhà thơ không chỉ có được lẽ sống mới mà còn vượt 1qua tình cảm icvh1 kỉ , hẹp hòi của giai cấp tts để có đưực tình hữu ái giai câp với quần chúng lao khổ . Hơn thế đó còn là tình thân yêu ruột thịt “con“ , “em“ ,”anh”. Tác giả đã khảng đinh một tình cảm gia đình đầm ấm thân thiết , cho thấy nhà thơ đã cảm nhận sâu sắc bản thân mình là một thành viên của đại gia đình quần chúng lao khổ . khiếp phôi phai những người đau khổ , bất hạnh lao động vất vả dải nắng dầm mưa để kiếm sống . III/ Tổng kết Bài thơ Từ Ấy là lời tâm nguyện của người thanh niên yêu nước giác ngộ lí tưởng cộng sản . Sự vận động của tâm trạng nhà thơ được thể hiện sinh động bằng những hình ảnh tươi sáng , các biện pháp tu từ , và ngôn ngữ giàu nhạc điệu . - Bài thơ Từ Aáy ra đời trong hoàn cảnh nào ? Nội dung của bài gắn liền với cái mốc đánh dấu sự kiện gì trong cuộc đời tác giả ? TỪ ẤY Tố Hữu – Mục lụcKiến thức cơ bản về bài thơ Từ ấy Giới thiệu về tác giả và bài thơ Khái quát về bài thơNội dung, nghệ thuật bài thơKhổ thơ đầu, nhà thơ diễn tả niềm say mê, vui sướng khi gặp lí tưởng Cộng sảnMột số đề luyện tập về bài Từ ấyĐề bài Phân tích bài thơ “Từ ấy” của Tố Hữu. Kiến thức cơ bản về bài thơ Từ ấy Giới thiệu về tác giả và bài thơ Tố Hữu là một trong những lá cờ đầu của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam. Con đường thơ của Tố Hữu gắn bó và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ hi sinh nhưng cũng nhiều thắng lợi vinh quang của dân tộc. Ông có nhiều tập thơ lớn với nhiều bài thơ hay, trong đó có “Từ ấy”. Nêu vấn đề theo đề bài. Khái quát về bài thơ “Từ ấy” là tập thơ đầu tay của Tố Hữu, được sáng tác từ năm 1937 đến năm 1946. Tập thơ có ba phần Máu lửa, Xiềng xích, Gỉai phóng. Bài thơ “Từ ấy” nằm trong phần “Máu lửa” của tập thơ này. Bài thơ được viết để ghi nhận một kỉ niệm đáng nhớ, tạo nên một bước ngoặt trong cuộc đời Tố Hữu, đó là khi nhà thơ được đứng vào hàng ngũ những người cộng sản, phấn đấu vì một lí tưởng cao đẹp. Bài thơ được viết theo thể thất ngôn, chia làm ba khổ, ghi lại những tâm trạng của nhà thơ khi bắt gặp lí tưởng của Đảng. Nội dung, nghệ thuật bài thơ Khổ thơ đầu, nhà thơ diễn tả niềm say mê, vui sướng khi gặp lí tưởng Cộng sản “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim. Hồn tôi là một vườn hoa lá. Rất đậm hương và rộn tiếng chim.” Hai câu đầu được viết theo bút pháp tự sự, nhà thơ kể lại một kỉ niệm không quên của đời mình. “Từ ấy” là mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong cuộc đời cách mạng Tố Hữu, khi đó nhà thơ mới 18 tuổi, đang hoạt động sôi nổi trong Đoàn Thanh niên Cộng sản Huế, được giác ngộ lí tưởng cộng sản, được kết nạp vào Đảng. Bằng những hình ảnh ẩn dụ “nắng hạ”, “mặt trời chân lí”, “chói qua tim”, Tố Hữu khẳng định lí tưởng Cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừng sáng tâm hồn nhà thơ. Nguồn sáng âý không phải là ánh thu vàng nhẹ hay ánh xuân dịu dàng, mà là ánh sáng rực rỡ của một ngày “nắng hạ”. Hơn thế, nguồn sáng ấy còn là mặt trời, và là mặt trời khác thường – “mặt trời chân lí”. Nếu mặt trời của đời thường tỏa ánh sáng, hơi ấm và sự sống thì Đảng cũng là nguồn sáng kì diệu tỏa ra những tư tưởng đúng đắn, hợp lẽ phải. Cách gọi lí tưởng là “mặt trời chân lí” như thế thể hiện thái độ thành kính, ân tình của nhà thơ. Thêm nữa, những động từ “bừng” – chỉ ánh sáng phát ra đột ngột, “chói” – chỉ ánh sáng có sức xuyên mạnh, càng nhấn mạnh ánh sáng của lí tưởng đã hoàn toàn xua tan màn sương mù của ý thức tiểu tư sản và mở ra trong tâm hồn nhà thơ một chân trời mới của nhận thức, tư tưởng và tình cảm. Ở hai câu sau, bút pháp trữ tình lãng mạn cùng với những hình ảnh so sánh đã diễn tả cụ thể niềm vui sướng vô hạn của nhà thơ trong buổi đầu đến với lí tưởng cộng sản. Nhà thơ thấy tâm hồn mình như một thế giới tràn đầy sức sống với hương sắc của các loài hoa, vẻ tươi xanh của cây lá, âm thanh rộn rã của tiếng chim ca hót. Đối với vườn hoa lá ấy thì còn gì đáng quý hơn ánh sáng mặt trời? Đối với tâm hồn người thanh niên đang “băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời” thì còn gì đáng quý hơn khi có một lí tưởng cao đẹp soi sáng, dẫn dắt. Tóm lại, Tố Hữu sung sướng đón nhận lí tưởng như cỏ cây hoa lá đón ánh ánh sáng mặt trời. Chính lí tưởng cộng sản đã làm tâm hồn nhà thơ tràn đầy sức sống, niềm yêu đời, làm cho cuộc đời có ý nghĩa hơn. Khổ thơ thứ hai biểu hiện những nhận thức mới về lẽ sống “Tôi buộc hồn tôi với mọi người Để tình trang trải với trăm nơi, Để hồn tôi với bao hồn khổ, Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời” Trong quan niệm về lẽ sống, giai cấp tư sản và tiểu tư sản có phần đề cao cái “tôi” cá nhân chủ nghĩa. Khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu khẳng định quan niệm mới về lẽ sống của ông là sự gắn bó hài hòa giữa cái “tôi” cá nhân và “cái ta” chung của mọi người. Với động từ buộc, câu một thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và và quyết tâm cao độ của Tố Hữu muốn vượt qua giới hạn của “cái tôi” cá nhân để sống chan hòa với mọi người “trăm nơi”. Với từ trang trải” ở câu hai cho thấy tâm hồn nhà thơ trải rộng với cuộc đời, tạo ra khả năng đồng cảm sâu xa với những kiếp người cùng khổ. Hai câu thơ sau cho thấy tình yêu thương con người của Tố Hữu không phải là thứ tình thương chung chung mà là tình cảm hữu ái giai cấp. Câu ba khẳng định trong mối liên hệ với mọi người nói chung, nhà thơ đặc biệt quan tâm đến quần chúng lao khổ. Ở câu bốn, “khối đời” là một ẩn dụ chỉ một khối người đông đảo cùng chung cảnh ngộ, đoàn kết chặt chẽ với nhau cùng phấn đấu vì một mục tiêu chung. Có thể hiểu khi “cái tôi” chan hòa trong “cái ta”, khi cá nhân hòa mình vào một tập thể cùng lí tưởng thì sức mạnh sẽ nhân lên gấp bội “mạnh khối đời”. Tóm lại, Tố Hữu đã đặt mình giữa dòng đời và trong môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ, ở đấy nhà thơ đã tìm thấy niềm vui và sức mạnh mới. Khổ thơ cuối cho thấy sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của Tố Hữu “Tôi đã là con của vạn nhà, Là em của vạn kiếp phôi pha, Là anh của vạn đầu em nhỏ, Không áo cơm cù bất cù bơ.” Trước khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu là một thanh niên tiểu tư sản. Lí tưởng cộng sản không chỉ giúp nhà thơ có được lẽ sống mới mà còn vượt qua tình cảm ích kỷ, hẹp hòi của giai cấp tiểu tư sản để có được tình hữu ái giai cấp với quần chúng lao khổ. Hơn thế, đó còn là tình cảm thân yêu ruột thịt. Những điệp từ “là” cùng với các từ “con, em, anh” và số từ ước lệ “vạn” chỉ số lượng đông đảo, nhấn mạnh, khẳng định một tình cảm gia đình thật đầm ấm, thân thiết, cho thấy nhà thơ đã cảm nhận sâu sắc mình là một thành viên của đại gia đình quần chúng lao khổ. Cách gọi quần chúng là “kiếp phôi pha” – chỉ những người lao động vất vả, thường xuyên dãi nắng dầm mưa để kiếm sống; là “vạn đầu em nhỏ, không áo cơm cù bất cù bơ” – chỉ những em bé không nơi nương tựa, phải sống lang thang vất vưởng nay đây mai đó, đã cho thấy tấm lòng đồng cảm, xót thương chân thành của nhà thơ, đồng thời cũng thấy được lòng căm giận của nhà thơ trước bao bất công, ngang trái của cuộc đời cũ. Chính vì những kiếp người “phôi pha”, những em bé “không áo cơm cù bất cù bơ” âý mà Tố Hữu sẽ hăng say hoạt động cách mạng. Họ cũng chính là đối tượng sáng tác của nhà thơ. Nghệ thuật cả bài thơ “Từ ấy” là tuyên ngôn cho tập thơ “Từ ấy” nói riêng và cho toàn bộ sáng tác của Tố Hữu nói chung. Với những ẩn dụ, so sánh độc đáo; những hình ảnh thơ tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng; ngôn ngữ gợi cảm giàu nhạc điệu và giọng thơ sảng khoái, nhịp điệu thơ hăm hở, bài thơ đã thể hiện thành công niềm vui sướng, say mê rạo rực của người thanh niên yêu nước Tố Hữu trong buổi đầu bắt gặp lí tưởng cộng sản. Từ “Từ ấy” trở đi, Tố Hữu sẽ đấu tranh hết mình cho giai cấp cần lao. Ý nghĩa văn bản Niềm vui lớn, lẽ sống lớn, tình cảm lớn trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản. Một số đề luyện tập về bài Từ ấy Dựa vào kiến thức cơ bản và phương pháp làm bài nghị luận văn học về bài thơ, đoạn thơ, học sinh luyện tập với đề sau Đề bài Phân tích bài thơ “Từ ấy” của Tố Hữu. Tìm hiểu đề Dạng đề Phân tích một bài thơ. Yêu cầu của đề Yêu cầu về nội dung Làm rõ nội dung, nghệ thuật của bài thơ. Yêu cầu về thao tác Phân tích là thao tác chính, cần kết hợp các thao tác khác như chứng minh, bình luận, so sánh… Yêu cầu về tư liệu Tư liệu chính là những câu thơ trong bài thơ đã cho, tư liệu có liên quan để bổ sung cho ý phân tích. Lập dàn ý I/ Mở bài Giới thiệu tác giả Tố Hữu, dẫn vào bài thơ “Từ ấy”. Nêu vấn đề Bài thơ có giá trị sâu sắc về nội dung và nghệ thuật ghi nguyên văn bài thơ” II/ Thân bài Khái quát Nêu hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại, bố cục bài thơ, nội dung chính của bài thơ. Phân tích nội dung nghệ thuật bài thơ Các ý chính cần phân tích Phân tích khổ thơ đầu Niềm vui lớn Hai câu đầu “Từ ấy” là mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi nhà thơ được giác ngộ cách mạng. Những hình ảnh ẩn dụ “nắng hạ”, “mặt trời chân lí” cùng với các động từ mạnh “bừng”, “chói” đã nhấn mạnh ánh sáng lí tưởng mở ra trong tâm hồn nhà thơ một chân trời mới của nhận thức, tư tưởng và tình cảm. Hai câu sau cụ thể hóa ý nghĩa, tác động của ánh sáng lí tưởng. Liên tưởng, so sánh “Hồn tôi là một vườn hoa lá – Rất đậm hương và rộn tiếng chim” thể hiện vẻ đẹp và sức sống mới của tâm hồn cũng là của hồn thơ Tố Hữu. Phân tích khổ thơ thứ hai Lẽ sống lớn Từ “buộc” thể hiện ý thức tự nguyện hòa nhập cái “tôi” cá nhân vào cái “ta” chung của cộng đồng. Từ “trang trải” tâm hồn trải rộng ra, tạo ra khả năng đồng cảm sâu xa với mọi người ở trăm nơi. “Trăm nơi”, “hồn khổ” cộng đồng quần chúng lao khổ. “Mạnh khối đời” khi cái tôi hòa chung vào cái ta, sức mạnh của khối đại đoàn kết sẽ tăng lên gấp bội. Khẳng định mối liên hệ sâu sắc với quần chúng nhân dân. Phân tích khổ thơ thứ ba Tình cảm lớn Điệp từ “là”, nhịp thơ hăm hở, sôi nổi khẳng định niềm vui khi được hòa nhập vào quần chúng lao khổ. Những từ “con”, “em”, “anh” nhấn mạnh tình cảm thân thiết như người trong một gia đình. Tự xác định mình là thành viên của đại gia đình quần chúng lao khổ. d Nghệ thuật cả bài thơ “Từ ấy” là tuyên ngôn cho tập thơ “Từ ấy” nói riêng và cho toàn bộ sáng tác của Tố Hữu nói chung. Với những ẩn dụ, so sánh độc đáo; những hình ảnh thơ tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng; ngôn ngữ gợi cảm giàu nhạc điệu và giọng thơ sảng khoái, nhịp điệu thơ hăm hở, bài thơ đã thể hiện thành công niềm vui sướng, say mê rạo rực của người thanh niên yêu nước Tố Hữu trong buổi đầu bắt gặp lí tưởng cộng sản. III. Kết bài Khẳng định lại nội dung, nêu ý nghĩa bài thơ. Dựa vào kiến thức cơ bản, dàn ý và phương pháp làm bài nghị luận văn học về bài thơ học sinh tự viết bài. Xem thêm Tuyển tập đề thi và những bài văn hay về Từ ấy từ ấy tố hữu VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 Bài Từ Ấy I. Mục tiêu bài học Giúp học sinh - Thấy rõ niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản và tác dụng kỳ diệu của lí tưởng cộng sản với cuộc đời nhà thơ. - Hiểu được sự vận động của các yếu tố trong thơ trữ tình tứ thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, nhịp điệu… trong việc làm nổi bật tâm trạng của cái tôi nhà thơ. II. Phương tiện thực hiện - SGK Ngữ văn 11 tập 2 - Thiết kế giáo án III. Cách thức tiến hành 1. Phát vấn - đối thoại 2. Diễn dịch 3. Thảo luận - thực hành IV. Tiến trình dạy học 1. Ổn định lớp 2. Giới thiệu bài mới Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài giảng VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí Hoạt động 1 GV dẫn Trong đời của mỗi người đều có những giây phút đổi thay dắt vào bài kỳ diệu, đánh dấu một sự phát triển không thể đảo ngược của nhân cách. Những phút giây ấy trở thành những dấu ấn không thể phai mờ. Với Tố Hữu, thời điểm tiếp nhận lí tưởng cộng sản, tự nguyện dâng tất cả để tôn thờ chủ nghĩa đã tạo thành một cái mốc, cái mốc “Từ ấy”. Để hiểu hơn về “Từ ấy”, chúng ta hãy cùng đi vào tìm hiểu khái quát về tác giả, xuất xứ và nội dung của bài thơ này. I. Tiểu dẫn 1. Tác giả Hoạt động 2 Tìm hiểu - Tố Hữu 1920 - 2002 tên khai sinh Nguyễn Kim Thành khái quát về tác giả, tác - Quê Phù Lai, Quảng Thọ, Quảng Điền, ThừaThiên Huế phẩm - Thuở nhỏ học ở Trường Quốc học Huế - Năm 1937, Tố Hữu được kết nạp vào ĐCS. Từ đó sự nghiệp thơ ca gắn liền và song hành với các chặng đường của Cách mạng Việt Nam. → Tố Hữu là nhà thơ của lí tưởng cộng sản, là tác giả của các tập thơ Từ ấy, Việt Bắc, Gió Lộng, Ra trận, Máu và hoa, Một tiếng đờn và nhiều tuyển thơ khác. Ông được xem là “con chim đầu đàn” của thơ ca Cách mạng Việt Nam thế kỷ XX. 2. Bài thơ “Từ ấy” a. Tập thơ “Từ ấy” - Là tập thơ đầu tay của Tố Hữu, sáng tác từ 1937 - 1946, là tiếng hát trong trẻo, phấn chấn, say mê của người thanh VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí niên cộng sản. - Trình bày những hiểu - Gồm 71 bài thơ, chia làm 3 phần Máu lửa, Xiềng xích biết của em về tập thơ viết trong thời gian nhà thơ bị tù đày 1939-1942; Giải “Từ ấy”? phóng. b. Bài thơ “Từ ấy” - Xuất xứ “Từ ấy” là bài thơ mở đầu cho phần thơ “Máu lửa” trong tập thơ “Từ ấy”. - Hoàn cảnh sáng tác Ra đời khi Tố Hữu tìm đến với lí tưởng của Đảng, ánh sáng của Cách mạng và thực sự được đứng vào hàng ngũ của Đảng năm 1937, lúc đó nhà thơ mới 18 tuổi. - Bài thơ “Từ ấy” được c. Bố cục bài thơ gồm 3 phần ra đời trong hoàn cảnh - Khổ 1 Niềm vui sướng, say mê khi gặp lí tưởng của nào? Đảng - Khổ 2 Nhận thức mới về lẽ sống - Đọc diễn cảm bài thơ, xác định mạch cảm xúc - Khổ 3 Sự chuyển biến trong tình cảm của nhà thơ của bài thơ, ý các khổ II. Đọc - hiểu chi tiết thơ? Nếu các nhà thơ mới đương thời mơ ước có được một Hoạt động 3 Đọc - niềm vui bằng những hình ảnh trừu tượng “Tôi muốn hóa 1 con chim để cùng gió/ Bay lên cao mơn trớn sợi hiểu chi tiết - GV dẫn dắt mây hồng/ Muốn uống vào trong buồng phổi vô cùng/ Tất cả ánh sáng dưới gầm trời lồng lộng” thì Tố Hữu lại diễn tả niềm vui đến với lí tưởng bằng những hình ảnh thực, cụ thể “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ… rộn tiếng chim”. 1. Khổ 1 Niềm vui sướng, say mê khi gặp lí tưởng của VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí Đảng a. Hai câu đầu “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim” - Từ ấy là mốc thời gian có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong cuộc đời làm cách mạng của Tố Hữu, đó là từ khi Tố Hữu được giác ngộ cách mạng, giác ngộ lí tưởng cộng sản và được kết nạp vào Đảng đánh dấu một bước ngoặt đầu tiên và quan trọng nhất của nhà thơ. -“Từ ấy” là từ khi nào? - Vì các cụm từ trên hoặc dài, hoặc nôm na hơn. Dùng “Từ ấy” vừa ngắn gọn, vừa giản dị mà tao nhã. - Cảm xúc của nhà thơ khi găp lí tưởng của Đảng + Trong tôi bừng nắng hạ - Vì sao tác giả không + Mặt trời chân lí chói qua tim dùng các từ khác như - Ý nghĩa thẩm mĩ “Từ đó; từ khi ấy”? + “Nắng hạ” thứ ánh sáng rực rỡ, khác hẳn với 3 mùa - Những từ ngữ nào còn lại trong năm lại kết hợp với từ “bừng” phát ra đột diễn tả cảm xúc của ngột từ vầng “mặt trời chân lí”. nhà thơ khi bắt gặp lí + “Mặt trời chân lí” là hình ảnh ẩn dụ mới lạ, hấp dẫn. tưởng cộng sản? Phân Đây là chân lí của Đảng, của Cách mạng, của chủ nghĩa tích ý nghĩa thẩm mĩ Mác - Lê nin soi chiếu, nó ấm áp, cần thiết như mặt trời, của những hình ảnh đúng đắn như chân lí. “nắng hạ, mặt trời chân + “Chói” chiếu sáng mạnh mẽ, hấp dẫn và không thể lí, chói qua tim”. cưỡng nổi. → Hình ảnh “nắng hạ, mặt trời chân lí, chói qua tim” là VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí hình ảnh ẩn dụ cho lí tưởng cách mạng như nguồn sáng mới làm bừng sáng tâm hồn nhà thơ. - Nét độc đáo trong nghệ thuật biểu đạt của nhà thơ trong 2 câu đầu + Cách dùng hình ảnh ẩn dụ và so sánh trực tiếp so sánh ánh sáng của lí tưởng Đảng như “nắng hạ” và “mặt trời chân lí” → thể hiện thái độ thành kính, ân tình, biết ơn của nhà thơ với Đảng. Chính ánh sáng của lí tưởng Đảng - Theo em, cách dùng đã xua tan màn sương mù của ý thức tiểu tư sản và mở ra hình ảnh của nhà thơ trong tâm hồn nhà thơ một chân trời mới của nhận thức, trong 2 câu đầu có gì tư tưởng và tình cảm. mới lạ, độc đáo? + Bút pháp tự sự trần thuật → thể hiện tình cảm chân Biện pháp ẩn dụ và so thành, tha thiết. sánh trực tiếp của Tố b. Hai câu sau Hữu có tác dụng như thế nào? “Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim” - Ở hai câu sau, nhà thơ tiếp tục bày tỏ niềm vui sướng vô hạn của mình trong buổi đầu đến với cách mạng bằng một loạt các hình ảnh ẩn dụ và so sánh trực tiếp + Hồn tôi - vườn hoa lá + Đậm hương, rộn tiếng chim → Hình ảnh so sánh gợi tả một thế giới tràn đầy sức sống - Nếu như 2 câu đầu tả có hoa lá, có âm thanh… niềm vui sướng của - Tố Hữu đón nhận lí tưởng như cỏ cây hoa lá đón nhận nhà thơ khi gặp lí ánh sáng mặt trời tưởng Đảng, thì 2 câu VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí sau tiếp tục thể hiện + Cỏ cây xanh tươi nhờ ánh nắng mặt trời cảm xúc, tâm trạng của + Nhà thơ thêm yêu đời và thấy cuộc đời có ý nghĩa là nhà thơ khi tiếp nhận nhờ ánh sáng của lí tưởng Đảng. ánh sáng ấy như thế nào? → Kết luận khổ 1 Bằng bút pháp tự sự kết hợp với bút pháp trữ tình lãng mạn, đoạn thơ đã thể hiện tình cảm chân thành, trong trẻo và hết sức nồng nhiệt của một thanh niên lần đầu tiên được tiếp nhận lí tưởng của Đảng, tìm được hướng đi đúng đắn cho cuộc đời mình. Lí tưởng cộng sản đã mở ra một thế giới mới với chân trời hồng trải rộng làm cho người thanh niên yêu nước thay đổi trong nhận thức về lẽ sống. Vậy sự thay đổi nhận thức đó như thế nào, ta hãy cùng nhau đi vào tìm hiểu khổ 2 của bài thơ 2. Khổ 2 Nhận thức mới về lẽ sống - GV dẫn dắt “Tôi buộc lòng tôi với mọi người …………………………………. Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời” - Lẽ sống mới ở đây chính là sự nhận thức được mối quan hệ giữa cá nhân, cái “tôi” của nhà thơ với mọi người, với nhân dân, với quần chúng, đặc biệt là với những người lao động nghèo khổ. Đó là quan hệ đoàn kết gắn bó thân thiết, chặt chẽ để làm nên sức mạnh trong đấu tranh cách mạng. - Ý nghĩa của những từ ngữ biểu cảm diễn tả nhận thức - Lẽ sống mới mà của Tố Hữu người Đảng viên mới + Động từ “buộc” không có nghĩa là bắt buộc, miễn Tố Hữu nhận thức là cưỡng mà nó thể hiện ý thức tự nguyện sâu sắc và lòng VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí gì? HS thảo luận quyết tâm cao độ của nhà thơ. + “Trang trải” sự trải rộng tâm hồn của nhà thơ với mọi người ở muôn nơi. - Những từ ngữ biểu + Hồn tôi - bao hồn khổ thể hiện sự đồng cảm sâu xa cảm nào trong khổ thơ + “Khối đời” hình ảnh ẩn dụ trừu tượng hóa sức mạnh diễn tả sự nhận thức của tập thể nhân dân đoàn kết chặt chẽ gợi nhớ hình ảnh mới về lẽ sống của Tố “khối căm hờn” trong “Nhớ rừng” của Thế Lữ gần giống Hữu? Những từ ấy có ý về biện pháp nghệ thuật nhưng khác hẳn nhau về ý nghĩa nghĩa gì? tư tưởng. → Từ khi đứng vào hàng ngũ của Đảng, nhận thức về lẽ sống của Tố Hữu có sự thay đổi Tố Hữu tự nguyện gắn bó cái tôi cá nhân của mình vào cái ta chung của mọi người, hướng tới sự gắn bó với quần chúng lao khổ trong cuộc đấu tranh vì tự do. → Kết luận khổ 2 Tự đặt mình vào giữa cuộc đời và môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ, Tố Hữu đã tìm thấy niềm vui và sức mạnh từ họ. Và bằng tình cảm yêu mến chân thành, bằng sự giao cảm của trái tim, nhà thơ đã hòa nhập cái tôi riêng của mình với cái ta chung của toàn dân tộc, khẳng định mối liên hệ sâu sắc giữa văn học và cuộc sống, nhất là cuộc sống của nhân dân lao động nghèo khổ. Nếu các nhà thơ lãng mạn đương thời quay lưng lại với cuộc đời như Xuân Diệu “Tôi là con nai bị chiều giăng lưới/ Không biết đi đâu đứng sầu bóng tối”, hay thu hẹp mình trong cái tôi cá nhân giống Chế Lan Viên “Với tôi tất cả như vô nghĩa/ Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau” thì với Tố Hữu, ông lại tìm đến với đông đảo quần chúng VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí NDLĐ. Đó “là vạn nhà, vạn kiếp phôi pha, vạn đầu em bé cù bất cù bơ…”. Sự chuyển biến trong tình cảm đó của nhà thơ được bắt đầu từ khi Tố Hữu được giác ngộ cách mạng, được thay đổi trong nhận thức. Để hiểu rõ hơn về sự chuyển biến trong tình cảm ấy, ta hãy đi vào - GV dẫn dắt phân tích khổ 3 của bài thơ. 3. Khổ 3 Sự chuyển biến trong tình cảm của nhà thơ “Tôi là con của vạn nhà ………………………. Không áo cơm cù bất cù bơ” - Tiếp tục ghi nhận những chuyển biến nhận thức và hành động của nhà thơ về lẽ sống thể hiện trong quan hệ với các tầng lớp khác nhau của quần chúng nhân dân lao động. - “Kiếp phôi pha” kiếp nghèo khổ, sa sút, vất vả, cơ cực, phai tàn. - “Vạn nhà” tập thể, lớn lao, rộng rãi - “Cù bất cù bơ” thành ngữ lang thang, bơ vơ, không chốn nương thân giống như em Phước trong bài “Đi đi em” hay em bé mồ côi trong bài “Mồ côi, Tiếng hát sông Hương…” → Bằng những từ ngữ biểu cảm, Tố Hữu đã thể hiện được tình cảm chân thành muốn được hòa mình vào cuộc - Theo các em, khổ thơ sống của những người dân lao động. cuối tiếp tục cụ thể hóa - Những điệp từ “là” cùng với các từ “con, em, anh” và ý thơ của khổ 2 như thế số từ ước lệ “vạn” vừa nào? + Nhấn mạnh và khẳng định tình cảm gia đình đầm ấm, VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí - GV giải thích các từ, thân thiết cụm từ “kiếp phôi pha, + Vừa biểu hiện sự đồng cảm, tấm lòng xót thương chân cù bất cù bơ”. thành của nhà thơ với những kiếp người nghèo khổ… - Cách nói trực tiếp, trần trụi, xác định rõ ràng vị thế trong gia đình lớn “đã là con, là em, là anh… của vạn…”. có tác dụng khẳng định ý thức tự giác chắc chắn, vững vàng của tác giả. Đó là ý thức giác ngộ lẽ sống mang tính giai cấp của người cộng sản trong cuộc sống vận động tuyên truyền và đấu tranh cách mạng. => Kết luận khổ 3 Bằng lối nói khẳng định kết hợp với những điệp từ, Tố Hữu đã thể hiện được tình cảm đầm - Cách biểu đạt từ ngữ ấm, thân thiết giữa nhà thơ với đại gia đình quần chúng của nhà thơ ở đây có gì lao khổ, được cùng họ sống và tranh đấu cho tự do. Đó đặc biệt? chính là nhận thức mới đã được chuyển biến trong tình cảm của nhà thơ, của nhân vật trữ tình. III. Tổng kết - Kết cấu “tôi đã - Nội dung là…của”; “là… của”; + “Từ ấy” là bài thơ thể hiện tình cảm chân thành niềm vui sướng, say mê mãnh liệt của người thanh niên yêu có tác dụng gì? nước lần đầu tiên được giác ngộ lí tưởng cộng sản. Ánh sáng của lí tưởng cộng sản đã làm thay đổi trong nhận thức của Tố Hữu. Nhà thơ đã tìm được niềm vui và sức mạnh ở trong nhân dân, tự nguyện hòa nhập cái tôi cá nhân của mình với cái tôi của cộng đồng, của dân tộc, đặc biệt là những người lao động nghèo khổ, để từ đó cùng nhân dân tranh đấu cho lí tưởng, cho tự do. + “Từ ấy” được coi như tuyên ngôn của nhà thơ cách VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí mạng - Nghệ thuật Bài thơ được viết theo thể thất ngôn với giọng điệu cảm xúc nhiệt tình, cách ngắt nhịp linh hoạt, sự phối âm có sức ngân vang. Ngôn ngữ thơ giàu nhạc điệu, sử dụng điệp từ, điệp ngữ giàu sức gợi kết hợp với Hoạt động 4 Tổng kết những hình ảnh tươi sáng đã góp phần thể hiện thành công tứ thơ. - Củng cố + Bài thơ là lời tuyên bố trang trọng và chân thành về niềm vui giác ngộ lí tưởng và lẽ sống của nhà thơ + Giọng điệu cảm xúc nhiệt tình, cách dùng hình ảnh ẩn dụ, so sánh trực tiếp; điệp từ, điệp ngữ giàu sức gợi… + Niềm vui giác ngộ lí tưởng → nhận thức mới về lẽ sống → biến chuyển tình cảm. Hoạt động 5 Củng cố, dặn dò VnDoc - Tải tài liệu, văn bản pháp luật, biểu mẫu miễn phí - Củng cố + Vì sao bài thơ “Từ ấy” có thể xem là tuyên ngôn về lí tưởng và nghệ thuật của Tố Hữu? + Những đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ? + Mạch vận động của tâm trạng trữ tình trong bài thơ diễn ra như thế nào? - Dặn dò + Làm các bài tập 1, 2 ở mục Luyện tập + Đọc thêm các bài Lai Tân Hồ Chín Minh, Nhớ đồng Tố Hữu, Tương Bính Tư Nguyễn

giáo án bài từ ấy